
Ανόπτηση, Βαφή και Επαναφορά
Η ανόπτηση, η βαφή και η επαναφορά είναι θερμικές κατεργασίες που αλλάζουν τη δομή των κόκκων και τις ιδιότητες του χάλυβα. Σε ένα εργαστήριο θερμικών κατεργασιών γίνονται ελεγχόμενα. Στη συγκόλληση, η θερμότητα του τόξου κάνει κάποια από αυτά στην ένωση, είτε το σχεδιάζουμε είτε όχι, και αυτό επηρεάζει άμεσα την αντοχή και τη δυσθραυστότητα.
Βαφή
Βαφή είναι η απότομη ψύξη, συνήθως σε νερό ή λάδι. Ο χάλυβας δεν έχει χρόνο να μετασχηματιστεί κανονικά, οπότε γίνεται σκληρός αλλά ψαθυρός. Σε βαφόμενους χάλυβες, ένας συγκολλητής που ρίχνει ένα ζεστό κομμάτι στο νερό για να κρυώσει γρηγορότερα βάφει την ένωση και μπορεί να προκαλέσει ρωγμές.
Επαναφορά
Η επαναφορά ξαναθερμαίνει έναν σκληρυμένο χάλυβα σε θερμοκρασία κάτω από το κατώτερο κρίσιμο σημείο και μετά τον ψύχει. Μειώνει τη σκληρότητα και την ψαθυρότητα και αποκαθιστά τη δυσθραυστότητα. Για τους δομικούς χάλυβες που συναντά ένας μηχανικός συγκολλήσεων, η επαναφορά γίνεται γενικά μεταξύ 550 και 760 °C, ανάλογα με τη σύσταση, όπως εξηγεί η σύγκριση επαναφοράς και ανόπτησης του TWI.

Πλήρης Ανόπτηση
Η πλήρης ανόπτηση θερμαίνει τον χάλυβα περίπου 40–50 °C πάνω από το A3 για τους υποευτηκτοειδείς χάλυβες, ή πάνω από το A1 (727 °C) για τους υπερευτηκτοειδείς, τον κρατά εκεί και μετά τον ψύχει πολύ αργά, συνήθως μέσα στον κλίβανο. Ο στόχος είναι ισορροπημένη μικροδομή και καλύτερη κατεργασιμότητα.
- Καμένος χάλυβας: ανοπτήθηκε σε πολύ υψηλή θερμοκρασία (πάνω από περίπου 1.100 °C), οπότε οι ακαθαρσίες λιώνουν στα όρια των κόκκων. Δεν ανακτάται και πετιέται.
- Υπερθερμασμένος χάλυβας: έμεινε πολύ ώρα σε υψηλή θερμοκρασία, οπότε οι κόκκοι χοντραίνουν και ο χάλυβας γίνεται ψαθυρός. Ανακτάται με θέρμανση λίγο πάνω από το A3 για λίγο και ψύξη σε θερμοκρασία δωματίου.
Ανόπτηση μετά από Ψυχρή Κατεργασία
Η ανόπτηση ψυχρά κατεργασμένου μετάλλου γίνεται σε τρία στάδια:
- Αποκατάσταση, περίπου στο 0,3 Tm (Tm = θερμοκρασία τήξης): οι εσωτερικές ατέλειες αναδιατάσσονται, η σκληρότητα πέφτει λίγο και η ολκιμότητα βελτιώνεται λίγο.
- Ανακρυστάλλωση, πάνω από περίπου 0,4 Tm: σχηματίζονται νέοι κόκκοι σχεδόν χωρίς ατέλειες και η σκληρότητα πέφτει απότομα.
- Ανάπτυξη κόκκων, με περισσότερο χρόνο στη θερμοκρασία: οι κόκκοι μεγαλώνουν, και η σκληρότητα και η αντοχή πέφτουν περισσότερο.
Η ανόπτηση γίνεται συχνά σε προστατευτική ή αναγωγική ατμόσφαιρα για να μην οξειδωθεί η επιφάνεια.

Τι Σημαίνει στη Δουλειά
Σε παχιά τμήματα και βαφόμενους χάλυβες, η ελεγχόμενη προθέρμανση, η αργή ψύξη και, όπου το απαιτεί ο κώδικας, η θερμική κατεργασία μετά τη συγκόλληση (PWHT) προστατεύουν την ένωση. Η επισκευή ρωγμής πηδαλίου πλοίου είναι ένα παράδειγμα όπου η θέρμανση ήταν μέρος της διαδικασίας επισκευής.
Εξομάλυνση
Η εξομάλυνση θερμαίνει τον χάλυβα πάνω από την ανώτερη κρίσιμη θερμοκρασία και τον ψύχει σε ήρεμο αέρα. Εκλεπτύνει μια χονδρόκοκκη δομή και δίνει πιο ομοιόμορφες ιδιότητες από την κατάσταση έλασης ή συγκόλλησης. Χρησιμοποιείται σε σφυρήλατα, χυτά και ορισμένα συγκολλητά εξαρτήματα.
Θερμική Κατεργασία μετά τη Συγκόλληση
Η θερμική κατεργασία μετά τη συγκόλληση, ή αποτατική ανόπτηση, μειώνει και ανακατανέμει τις παραμένουσες τάσεις της συγκόλλησης. Ένας συνηθισμένος κανόνας είναι παραμονή στη μέγιστη θερμοκρασία μία ώρα ανά 25 mm πάχους, αν και οι κώδικες μπορεί να ορίζουν ελάχιστο. Ελέγχονται επίσης οι ρυθμοί θέρμανσης και ψύξης πάνω από περίπου 350–400 °C, γιατί η ανομοιόμορφη θέρμανση προκαλεί παραμόρφωση.

Έλεγχοι Σκληρότητας
Στους βαφόμενους και χαμηλά κραματωμένους χάλυβες, οι κώδικες συχνά ορίζουν μέγιστη σκληρότητα στη θερμικά επηρεασμένη ζώνη, που ελέγχεται συνήθως στην πιστοποίηση διαδικασίας. Μια υψηλή τιμή δείχνει πολύ γρήγορη ψύξη, και οι συνήθεις λύσεις είναι περισσότερη προθέρμανση, μεγαλύτερη θερμική εισροή μέσα στο WPS ή PWHT.
Από την Εμπειρία μου
Στις επισκευές παχιών τμημάτων αντιμετωπίζω τον έλεγχο θερμότητας ως μέρος της ίδιας της συγκόλλησης, όχι ως κάτι επιπλέον. Στην επισκευή ρωγμής πηδαλίου στην Τούζλα, η θέρμανση ήταν ενσωματωμένη στη διαδικασία, και το τμήμα ελέγχθηκε οπτικά, με υπερήχους και με διεισδυτικά υγρά πριν γίνει δεκτό.
Συμπέρασμα
Η βαφή σκληραίνει, η επαναφορά αποκαθιστά τη δυσθραυστότητα και η ανόπτηση μαλακώνει. Ένας συγκολλητής που καταλαβαίνει και τα τρία αποφεύγει τις ψαθυρές ενώσεις και δεν ψύχει ποτέ στο νερό μια ραφή σε βαφόμενο χάλυβα.
Αν σας φάνηκε χρήσιμο το άρθρο, μοιραστείτε το με συναδέλφους που ασχολούνται με θερμικές κατεργασίες. — Ζήσης
Χρειάζεστε Βοήθεια σε Έργο;
Για εξειδικευμένες συγκολλήσεις σε απαιτητικά υλικά σε ναυτιλιακά και βιομηχανικά έργα, δείτε τις Εξειδικευμένες Συγκολλήσεις ή ζητήστε προσφορά.




