Συγκόλληση Τριβής: Πώς Λειτουργεί

περιστροφική συγκόλληση τριβής

Η Αρχή Λειτουργίας

Η συγκόλληση τριβής είναι μέθοδος στερεάς κατάστασης: τα μέταλλα δεν λιώνουν ποτέ. Το ένα κομμάτι τρίβεται στο άλλο υπό πίεση και η τριβή θερμαίνει τη διεπιφάνεια μέχρι το μέταλλο να γίνει πλαστικό. Τότε η κίνηση σταματά και μεγαλύτερη δύναμη σφυρηλάτησης πιέζει τα κομμάτια μαζί. Τα οξείδια και οι ακαθαρσίες βγαίνουν έξω σε ένα δαχτυλίδι μετάλλου, το γρέζι, και καθαρό μέταλλο ενώνεται με καθαρό μέταλλο.

Αφού δεν υπάρχει τήξη, δεν υπάρχουν πόροι, ρωγμές στερεοποίησης ούτε ανάγκη για υλικό πλήρωσης ή προστατευτικό αέριο.

Περιστροφική Συγκόλληση Τριβής

Στην περιστροφική συγκόλληση τριβής, το ένα κομμάτι περιστρέφεται ενώ το άλλο μένει ακίνητο και πιέζεται πάνω του. Χρησιμοποιείται σε κυλινδρικά κομμάτια: άξονες, βαλβίδες, σωλήνες γεωτρήσεων, υδραυλικούς κυλίνδρους και εξαρτήματα αντλιών. Υπάρχουν δύο βασικές παραλλαγές. Στην άμεση κίνηση ένας κινητήρας κρατά σταθερή την ταχύτητα. Στη συγκόλληση αδράνειας ένας σφόνδυλος επιταχύνεται, αποσυνδέεται και η αποθηκευμένη ενέργειά του κάνει τη ραφή.

γρέζι συγκόλλησης τριβής

Γραμμική και Friction Stir

Η γραμμική συγκόλληση τριβής κινεί το ένα κομμάτι μπρος-πίσω αντί να το περιστρέφει, οπότε ενώνονται και μη κυλινδρικά κομμάτια. Χρησιμοποιείται στην αεροναυπηγική, για παράδειγμα για τη στερέωση πτερυγίων τουρμπίνας σε δίσκους.

Η friction stir (FSW) λειτουργεί διαφορετικά. Ένα περιστρεφόμενο εργαλείο με ώμο και ακίδα βυθίζεται στη γραμμή της ένωσης και κινείται κατά μήκος της, ανακατεύοντας το μαλακωμένο μέταλλο και των δύο ελασμάτων. Χρησιμοποιείται ευρέως στο αλουμίνιο: καταστρώματα και πάνελ πλοίων, βαγόνια, αεροπορικές κατασκευές και θήκες μπαταριών. Δίνει μικρή παραμόρφωση και ισχυρές ραφές σε κράματα που συγκολλούνται δύσκολα με τήξη, όπως τα 2xxx και 7xxx.

Πλεονεκτήματα και Όρια της Συγκόλλησης Τριβής

  • Ενώνει ανόμοια μέταλλα, όπως αλουμίνιο με χάλυβα ή χαλκό με αλουμίνιο, που δεν συγκολλούνται με τήξη
  • Σύντομοι κύκλοι και πολύ σταθερή ποιότητα στην παραγωγή
  • Χωρίς καπνούς, φως τόξου ή πιτσιλιές, και χωρίς αναλώσιμα
  • Στενή θερμικά επηρεασμένη ζώνη και καλές μηχανικές ιδιότητες
  • Όρια: ακριβά μηχανήματα, τα κομμάτια πρέπει να χωρούν στο μηχάνημα, και τα σχήματα ενώσεων είναι περιορισμένα
  • Κυρίως μέθοδος εργοστασίου· δεν χρησιμοποιείται σε επισκευές στο εργοτάξιο
friction stir σε αλουμίνιο

Ποιότητα και Έλεγχος

Η ποιότητα εξαρτάται από την ταχύτητα, την πίεση τριβής, την πίεση σφυρηλάτησης και το μήκος βράχυνσης. Αυτά ρυθμίζονται και παρακολουθούνται από το μηχάνημα, κάτι που κάνει τη μέθοδο πολύ σταθερή. Οι ραφές ελέγχονται από το γρέζι, με καταστροφικές δοκιμές σε δείγματα και, σε κρίσιμα κομμάτια, με υπερήχους.

Από την Εμπειρία μου

Η συγκόλληση τριβής γίνεται στο εργοστάσιο, οπότε στο εργοτάξιο τη συναντώ στο έτοιμο κομμάτι: ένα διμεταλλικό μεταβατικό εξάρτημα, έναν άξονα ή ένα πάνελ αλουμινίου με friction stir. Όταν τέτοιο κομμάτι χρειάζεται επισκευή με τόξο, το πρώτο ερώτημα είναι από τι είναι φτιαγμένη κάθε πλευρά, γιατί η συγκόλληση τριβής μπορεί να έχει ενώσει δύο μέταλλα που το τόξο δεν μπορεί.

διμεταλλικό κομμάτι συγκόλλησης τριβής

Συμπέρασμα

Η συγκόλληση τριβής χρησιμοποιεί θερμότητα από κίνηση και πίεση σφυρηλάτησης για ισχυρές, καθαρές ενώσεις χωρίς τήξη, ακόμα και ανάμεσα σε μέταλλα που δεν συγκολλούνται με τήξη. Για τις μεθόδους τόξου στο εργοτάξιο, δείτε το άρθρο πώς το τόξο παράγει θερμότητα.

Αν σας φάνηκε χρήσιμο το άρθρο, μοιραστείτε το με συναδέλφους που δουλεύουν στη βιομηχανία. — Ζήσης

Χρειάζεστε Βοήθεια σε Έργο;

Για εξειδικευμένες συγκολλήσεις σε απαιτητικά υλικά σε ναυτιλιακά και βιομηχανικά έργα, δείτε τις Εξειδικευμένες Συγκολλήσεις ή ζητήστε προσφορά.

Κύλιση στην κορυφή